Cách Trung Quốc điều khiển các giám mục

Đức Giám Mục Zhan Silu của Mindong (giữa) đồng tế Lễ Phục sinh với Đức Giám mục Mã Đạt Khâm của Thượng Hải (phải) vào ngày 16/4. (Ảnh: Tài khoản Wechat của Tổ chức Mindong)
Đức Giám Mục Zhan Silu của Mindong (giữa) đồng tế Lễ Phục sinh với Đức Giám mục Mã Đạt Khâm của Thượng Hải (phải) vào ngày 16/4. (Ảnh: Tài khoản Wechat của Tổ chức Mindong)

Trường hợp của Đức Giám mục Thaddeus Mã Đạt Khâm là điển hình cho thấy cách Đảng Cộng sản điều khiển Giáo hội tại Trung Quốc (TQ).

Tin tức gây sốc nhất trong mùa Phục Sinh tại Giáo Hội TQ vừa qua, đó chính là thánh lễ đồng tế giữa Giám mục phụ tá Thaddeus Mã Đạt Khâm của Thượng Hải, một giám mục được Vatican công nhận đang bị quản thúc tại gia, và Giám mục Vinh Sơn Zhan Silu của Mindong, một chức sắc do nhà nước bổ nhiệm mà không được Tòa Thánh công nhận.

Thông tin này được đăng tải trên tài khoản Wechat của giáo phận Mindong, nhưng sau đó đã bị gỡ bỏ trong cùng ngày. Tuy nhiên, nó đã làm bùng nổ tranh cãi và  bình luận.

Giám mục Mã trước đây đã từng mạnh mẽ tuyên bố từ bỏ Hội Công Giáo Yêu nước (CPA), một Giáo hội Công giáo do TQ dựng lên để độc lập khỏi Vatican, trong lễ tấn phong giám mục của ngài hồi tháng 7 năm 2012.

Nhưng sau đến tháng 6 năm 2016, ông có bài viết bày tỏ sự hối hận khi từ bỏ Hiệp Hội Công Giáo Yêu Nước (CPA). Tiếp đó, ông quay lại nắm giữ 2 chức vụ tại CPA vào tháng Chín năm 2016 và tháng Một vừa qua.

Giám mục Mã từng từ chối không để Giám Mục Zhan đặt tay lên mình trong lễ tấn phong vào năm 2012, nhưng giờ đây lại cử hành thánh lễ đồng tế chung với vị giám mục không được Vatican công nhận đó.

Trong Hội thánh Trung Quốc, dấu hiệu rõ ràng để phân biệt giữa cộng đoàn công khai và cộng đoàn thầm lặng là nhóm nào có được đặc quyền và vị thế chính trị. Được hưởng đặc quyền chính trị là chiến thuật chung của chính phủ để gây ảnh hưởng lên các chức sắc tôn giáo.

Họ sẽ được gia nhập Hội Tư vấn Chính trị cấp quốc gia hay cấp tỉnh, đại diện cho CPA hoặc thậm chí được các vị trí chính trị cao hơn.

Ví dụ, cố giám mục Michael Fu Tieshan của giáo phận Bắc Kinh nguyên là chủ tịch CPA và là phó chủ tịch Ủy ban thường vụ Quốc hội nhân dân Trung Hoa. Ông được hưởng chức vụ tương đương với phó bí thư nhà nước, được xe cảnh sát dọn đường cũng như những đặc quyền khác do Nhà nước mang lại.

Tất nhiên, đổi lại chính phủ sẽ kiểm soát tâm lý và tư tưởng của người đó.

Quay trở lại trường hợp của Giám mục Mã, ông cũng được đối xử giống như những giám mục khác do nhà nước công nhận trong cộng đoàn giáo hội công khai.

Điều khác biệt duy nhất là ông đã công khai nói rằng CPA không phù hợp với giáo lý của Công giáo La Mã về nguyên tắc độc lập của Hội Thánh; ông chỉ thỏa hiệp sau khi bị quản thúc tại gia.

Các giám mục khác âm thầm lãnh nhận chức quyền mà không bị lên án nhiều trong khi giám mục Mã được đề nghị tái gia nhập CPA sau khi đã rời bỏ vào năm 2012.

Tuy nhiên, chắc chắn chức quyền mà ông có được sẽ rất hạn chế. Ông sẽ không có được vị thế như Giám mục Shen Bin của giáo phận Hải Môn bởi vì ông đã hủy hoại tương lai tươi sáng của mình vì những hành động vào năm 2012.

Nếu Giám mục Mã chọn không thỏa hiệp với nhà nước, có lẽ ông sẽ tiếp tục bị quản thúc tại gia hoặc giam giữ. Nhưng ông sẽ có tầm ảnh hưởng lớn hơn rất nhiều trong Hội Thánh so với cái gọi là vai trò mà hiện ông có được từ chính quyền.

Còn nhớ hồi năm 2012 và 2013 khi ông bị quản thúc gắt gao, những lời cầu nguyện hằng ngày của ông trên Wechat và những bài viết cập nhật trên blog được lan truyền với tốc độ chóng mặt. Không một giám mục nào khác ở Trung Quốc có thể bì kịp với độ nổi tiếng của ông, và cuối cùng thì nhà nước phải hạn chế những hoạt động của ông trên các phương tiện truyền thông.

Giờ đây, giám mục Mã chọn cách thỏa hiệp và có thể sẽ quay trở lại công việc như thường, giáo phận Thượng Hải sẽ lại có chủ chăn. Nhưng dư âm của lần thay đổi 180 độ này sẽ ảnh hưởng đến cái nhìn của nhiều người Công giáo và gây chia rẽ trong giáo phận. Thậm chí nhiều người còn thất vọng và chỉ trích ông.

Giám mục Mã là người có tài về văn chương, âm nhạc, hội họa và giáo hội học, là một tài năng hiếm có trong số các giám mục Trung Quốc. Chính quyền đã phải miễn cưỡng quản thúc ông tại gia vì Thượng Hải là một thành phố quốc tế và hội thánh có tầm ảnh hưởng rất lớn tại đây.

Người ta đồn rằng trong nhiều năm tới, giám mục Mã sẽ được thuyên chuyển từ Thượng Hải đến giáo phận khác hoặc Trung Quốc sẽ tự mình lựa chọn và phong chức giám mục.

Việc bắt buộc Giám mục Mã thỏa hiệp và nhận lại chức vị cũ là chiến thuật của nhà nước nhằm phá bĩnh chính sách hòa giải của Vatican.

Bởi nhiều giáo dân đã bỏ rơi Giám mục Mã sau khi ông thỏa hiệp, nếu Vatican chỉ định một giám mục mới cho Thượng Hải, điều này sẽ ảnh hưởng đến tình hiệp thông của giáo phận và thậm chí là thể hiện thái độ của họ đối với người lãnh nhận sứ vụ tông đồ này.

Mặc dù Vatican đang đàm phán với chính phủ Trung Quốc về những vấn đề phong chức giám mục nhưng không nhất thiết phải được chính quyền này công nhận trong mọi trường hợp, vì đó là việc nội bộ Hội Thánh mà Đức Giáo Hoàng mới là người có quyết định sau cùng.

Ngô Trâm (theo Ucanews)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.