Thứ Tư Lễ Tro (năm nay Giáo Hội Việt Nam rời vào ngày Thứ Sáu – Mồng Bốn Tết Nguyên Đán) là một trong những cử hành phụng vụ đẹp và giàu ý nghĩa biểu tượng của Giáo Hội. Mỗi năm, hàng triệu tín hữu Công giáo trên khắp thế giới quy tụ tham dự Thánh lễ và lãnh nhận tro trên trán để bước vào Mùa Chay thánh.
Dù diễn ra vào giữa tuần làm việc, Thứ Tư Lễ Tro vẫn là một trong những cử hành có số người tham dự đông đảo nhất trong năm phụng vụ.
Sau đây là 5 điều giúp chúng ta hiểu sâu hơn về ngày đặc biệt này.
1. Thứ Tư Lễ Tro không phải là ngày lễ buộc
Lý do chính vì đây là ngày ăn chay, chứ không phải ngày lễ mừng. Trong truyền thống phụng vụ, các ngày lễ buộc thường mang tính chất hân hoan, trong khi Thứ Tư Lễ Tro mở đầu cho thời gian sám hối và thống hối. Tuy không phải là ngày lễ buộc nhưng trong truyền thống Thứ Tư Lễ Tro rất được các tín hữu coi trọng trong việc tham dự Thánh lễ.
2. Tro nhắc chúng ta về thân phận mỏng giòn của con người
Nghi thức xức tro nhắc nhở mỗi người về sự mong manh và hữu hạn của đời sống trần thế, cũng như hậu quả của tội nguyên tổ.
Trước đây, linh mục đọc lời:
“Hãy nhớ mình là bụi tro, và sẽ trở về bụi tro.”
Lời này xuất phát từ sách Sáng Thế, khi Thiên Chúa phán với ông Ađam sau khi con người sa ngã:
“Ngươi sẽ đổ mồ hôi trán mới có bánh mà ăn, cho đến khi trở về với đất, là nơi ngươi được lấy ra; vì ngươi là bụi đất, và sẽ trở về bụi đất.” (St 3,19)
Ngày nay, Giáo Hội thường dùng lời nhắc nhở khác khi xức tro:
“Hãy sám hối và tin vào Tin Mừng.”
3. Thứ Tư Lễ Tro là ngày ăn chay và kiêng thịt
Theo quy định của Giáo Hội (tại Hoa Kỳ và nhiều nơi khác):
– Ăn chay buộc đối với người từ 18 đến 59 tuổi
– Chỉ được dùng một bữa ăn no, không có thịt
– Có thể dùng thêm hai bữa nhẹ nếu cần, nhưng tổng lượng thức ăn phải ít hơn một bữa no
– Được uống nước hoặc chất lỏng bất cứ lúc nào
– Không ăn vặt giữa các bữa
– Kiêng thịt buộc đối với người từ 14 tuổi trở lên
4. Lễ Phục Sinh cách Thứ Tư Lễ Tro 46 ngày
Mùa Chay kéo dài 46 ngày, nhưng chỉ có 40 ngày chay tịnh thực sự.
Lý do là vì 6 ngày Chúa nhật trong Mùa Chay không được tính là ngày chay, bởi mỗi Chúa nhật luôn là ngày tưởng niệm sự Phục Sinh của Chúa Kitô.
46 ngày trừ đi 6 Chúa nhật = 40 ngày Mùa Chay, theo gương Chúa Giêsu chay tịnh 40 ngày trong hoang địa.
5. Bao gai từng là một phần của nghi thức Thứ Tư Lễ Tro
Trong Giáo Hội sơ khai, nghi thức Thứ Tư Lễ Tro phức tạp và nghiêm ngặt hơn nhiều, và chỉ áp dụng cho những người phạm tội công khai.
Những hối nhân này phải:
– Mang bao gai
– Rắc tro trên đầu
– Thực hiện việc đền tội công khai suốt Mùa Chay để được giao hòa và trở lại hiệp thông trọn vẹn với cộng đoàn vào lễ Phục Sinh.
Mùa Chay cũng là thời gian chuẩn bị cuối cùng cho những người sẽ lãnh nhận các bí tích khai tâm Kitô giáo – Rửa tội, Thêm sức và Thánh Thể – trong Đêm Vọng Phục Sinh.
Ngày nay, truyền thống này được tiếp nối trong Nghi thức Khai tâm Kitô giáo cho người trưởng thành (OCIA).
✨ Thứ Tư Lễ Tro không chỉ là nghi thức xức tro, mà là lời mời gọi hoán cải, trở về với Thiên Chúa bằng cả tâm hồn, để bước đi trong Mùa Chay với tinh thần khiêm nhường, cầu nguyện, chay tịnh và bác ái.
