Các sách Tin Mừng thuật lại rất ít chi tiết về con đường Đức Giêsu đi lên đồi Canvê cũng như về cây thập giá Người đã vác. Thánh Matthêu, Máccô và Luca cho biết Đức Giêsu đã không thể vác thập giá suốt quãng đường, nên đã được một người khác trợ giúp:
“Chúng bắt một người qua đường, là ông Simon, người Kyrênê, từ miền quê lên, thân phụ của Alexander và Rufus, vác thập giá đỡ Người.” (Mc 15,21)
Trong khi đó, Tin Mừng theo Thánh Gioan chỉ nhấn mạnh rằng chính Đức Giêsu đã vác thập giá:
“Họ điệu Đức Giêsu đi; chính Người vác lấy thập giá mình, đi ra nơi gọi là Đồi Sọ, tiếng Hípri là Golgotha.” (Ga 19,16-17)
Tất cả các trình thuật đều không nói rõ chi tiết về hình dạng của thập giá. Có lẽ vì những người Do Thái và Hy Lạp ở thế kỷ thứ nhất đã quá quen thuộc với hình phạt đóng đinh của đế quốc Rôma. Đó là một hình phạt phổ biến dành cho tội phạm, được thực hiện công khai để răn đe. Vì thế, những người nghe hoặc đọc câu chuyện Thương Khó không cần mô tả chi tiết – họ đã hiểu rõ thực tế ấy.
Thanh ngang hay toàn bộ thập giá?
Nhà sử học Hershel Shanks, trong một bài viết trên tạp chí khảo cổ Kinh Thánh, giải thích rằng gỗ là vật liệu khan hiếm. Người Rôma thường tái sử dụng các cột dọc đã được dựng sẵn tại nơi hành hình. Điều này có nghĩa là người bị kết án thường chỉ phải vác thanh ngang của thập giá:
Theo các nguồn văn học, người bị kết án đóng đinh không bao giờ vác toàn bộ thập giá, trái với niềm tin phổ biến và nhiều hình ảnh tái hiện ngày nay. Thay vào đó, họ chỉ vác thanh ngang, còn cột dọc đã được dựng cố định và dùng lại cho những lần hành hình sau. Sử gia Do Thái thế kỷ thứ nhất là Josephus ghi nhận rằng gỗ hiếm đến mức người Rôma phải đi xa hàng chục cây số để lấy gỗ phục vụ cho chiến tranh.
Tuy nhiên, nhiều nhà khoa học và sử gia khác khi nghiên cứu Shroud of Turin (Khăn liệm thành Turin), mà nhiều người tin là tấm vải đã liệm xác Đức Giêsu, lại cho rằng có bằng chứng Người đã vác toàn bộ thập giá.
Nhà nghiên cứu Harrington Lackey cho biết, các phân tích bằng mô hình máy tính dựa trên hình ảnh của tấm khăn liệm cho thấy có nhiều dấu trầy xước trên lưng, cùng với các vết máu tương ứng với áo mà Đức Giêsu đã mặc (x. Ga 19,23-24). Những dấu này tạo thành hình thập giá, cho thấy áp lực của cả thanh ngang lẫn cột dọc đè lên thân thể Người, dù lớp áo có phần giảm nhẹ va chạm.
Giả thuyết này cũng có thể liên quan đến luật thanh sạch của người Do Thái. Người ta suy đoán rằng các cột dọc đã bị vấy bẩn bởi máu và chất ô uế nên không được để cố định gần nơi thánh như Giêrusalem. Vì thế, chúng có thể được nhổ lên và cất đi, buộc những người bị kết án – trong đó có Đức Giêsu – phải vác cả thập giá. Ngược lại, ở những nơi khác trong đế quốc Rôma, các cột dọc thường được dựng sẵn tại chỗ để dùng cho nhiều lần hành hình.
Điều cốt yếu của mầu nhiệm Thập Giá
Dù chúng ta có thể không bao giờ biết chắc chắn Đức Giêsu đã vác phần nào của thập giá, điều quan trọng nhất vẫn là:
Người đã vác thập giá ấy để cứu độ thế gian, tha thứ tội lỗi chúng ta và mở đường dẫn vào Nước Trời.
Như lời ngôn sứ Isaia:
“Người đã bị đâm vì tội lỗi chúng ta, bị nghiền nát vì lỗi lầm chúng ta; Người đã chịu sửa phạt để chúng ta được bình an, và nhờ những thương tích của Người mà chúng ta được chữa lành.” (Is 53,5)
🙏
Khi chiêm ngắm Đức Kitô vác thập giá, chúng ta được mời gọi không chỉ dừng lại ở hình ảnh bên ngoài, nhưng đi sâu vào mầu nhiệm tình yêu cứu độ:
Tình yêu của Đấng đã hiến mình vì chúng ta.
Philip Kosloski – aleteia.org
