Lắng Nghe Đích Thực Biến Đổi Các Mối Quan Hệ, Hôn Nhân Và Bí Tích Hòa Giải
Bạn đã bao giờ suy nghĩ về sự khác biệt rất lớn giữa nghe và lắng nghe chưa? Ngay cả trong ngôn ngữ hằng ngày, chúng ta cũng thường nhầm lẫn: ta nói “Nghe tôi đây” hay “Nghe đi” trong khi điều ta thực sự muốn nói là “Hãy lắng nghe tôi”. Vậy nghe thực sự có nghĩa là gì?
Nghe là một hành vi thụ động và không chủ ý.
“ Tôi vừa nghe thấy chim hót”, “Tôi nghe chó sủa”, “Tôi nghe tiếng tàu chạy qua”, hay “Tôi nghe con tôi khóc”. Nghe không đòi hỏi nỗ lực hay quyết định nào; nó xảy ra một cách tự nhiên. Âm thanh đi vào tai ta mà ta không cần làm gì cả.
Lắng nghe, trái lại, là một hành vi của ý chí. Đó là một lựa chọn có ý thức và có chủ đích. Tôi quay về phía bạn, nhìn vào mắt bạn, hoặc cùng bạn bước đi tay trong tay, bởi vì tôi yêu bạn và muốn trò chuyện với bạn. Không phải lúc nào cũng cần nhìn thấy nhau, nhưng nếu có thể thì tốt hơn rất nhiều, bởi vì đôi mắt – và nét mặt – đôi khi nói nhiều hơn lời nói. Gương mặt có thể bộc lộ nỗi buồn, sự lo âu, đau khổ hay dằn vặt. Tôi chỉ có thể nhận ra tất cả những điều đó khi tôi thật sự lắng nghe.
Mỗi ngày, chúng ta nghe rất nhiều điều… nhưng lắng nghe là chú tâm đến từng lời nói. Lắng nghe là muốn hiểu; là khao khát hiểu điều người khác đang diễn tả.
“ Tôi muốn lắng nghe bạn. Tôi muốn hiểu bạn.”
Đó là một hành vi hoàn toàn thuộc về ý chí.
Hãy nghĩ đến những người đến gặp nhà tâm lý: họ nằm trên ghế và nói. Nhà tâm lý nghe những điều có thể là tầm thường, vô nghĩa, sâu sắc hay rất đau đớn… nhưng họ phải lắng nghe từng lời một. Với tư cách là một linh mục, tôi cũng có trải nghiệm tương tự trong tòa giải tội. Có khi người ta không đến để xưng tội cho đúng nghĩa, mà để kể một câu chuyện rất dài: “Chồng con đã làm thế này… chị con đã làm thế kia…” Tôi phải lắng nghe. Tôi không thể cắt ngang cách thô bạo. Dĩ nhiên, tôi có thể hướng dẫn họ tập trung hơn hoặc mở lòng đúng chỗ – nhất là khi có 25 người đang chờ – nhưng tôi cần lắng nghe lý do, hoàn cảnh, cách họ đã hành xử, để thực sự hiểu, hướng dẫn và khuyên bảo.
Điều này đặc biệt đúng trong những mối quan hệ gần gũi nhất: giữa vợ chồng, anh chị em, cha mẹ và con cái. Chỉ nghe nhau là không đủ. Không ai nói “Nghe tôi như nghe tiếng tàu chạy.” Điều ta cần là: “Hãy lắng nghe tôi.”
Lắng nghe để hiểu tôi, để những gì chúng ta nói với nhau mang tính xây dựng, và để khi cuộc trò chuyện kết thúc, cả hai có thể nói: “Chúng ta đã tiến thêm một bước, đã trưởng thành hơn, đã giải quyết được điều gì đó.”
Một trong những điều làm tôi đau lòng nhất là khi ai đó kể cho tôi nghe về một cuộc hôn nhân đang khủng hoảng. Tôi hỏi họ:
“ Hai anh chị đã ngồi lại nói chuyện với nhau chưa? Đã thật sự trao đổi chưa?”
Và họ trả lời: “ Thưa cha, anh ấy (hay cô ấy) chưa bao giờ chịu lắng nghe con.”
Có tiếng la hét, có cửa bị đóng sầm, có cãi vã và căng thẳng… nhưng không có lắng nghe thực sự. Ngồi đối diện nhau, nhìn vào mắt nhau và lắng nghe:
“ Chuyện gì đang xảy ra? Điều gì đang làm anh/em đau?”
Rất có thể, nếu có sự lắng nghe đích thực, mọi chuyện đã được giải quyết từ lâu.
Tôi đã nghe những câu chuyện thật xé lòng:
“ Thưa cha, suốt 15 năm nay anh ấy chưa từng lắng nghe con. Giờ con đã quyết định: con sẽ ra đi.”
Chữ “giá như” lúc ấy không còn ý nghĩa nữa. Nếu đã lắng nghe thay vì chỉ nghe, có lẽ chúng ta đã không đứng ở đây hôm nay.
Hãy lắng nghe.
Hãy cố gắng lắng nghe.
Chúng ta hãy làm tất cả những điều tốt lành có thể.
Chúng ta hãy làm hết điều thiện hảo trong khả năng của mình.
Xin Thiên Chúa luôn chúc lành cho anh chị em.
Ángel Espinosa de los Monteros – exaudi.org
