Đối với người Kitô hữu, hai đại lễ quan trọng nhất trong năm phụng vụ là Giáng Sinh và Phục Sinh. Mọi mùa và mọi cử hành khác đều xoay quanh hai mầu nhiệm trung tâm này, vì các các mầu nhiệm này giúp chúng ta tưởng niệm sự Giáng Sinh, cuộc Khổ Nạn và sự Phục Sinh của Chúa Giêsu Kitô.
Tuy nhiên, hai đại lễ ấy lại được cử hành theo những cách rất khác nhau.
– Lễ Phục Sinh thay đổi ngày mỗi năm.
– Trong khi đó, lễ Giáng Sinh luôn được mừng vào ngày 25 tháng 12, không bao giờ thay đổi theo lịch.
Tại sao lại như vậy?
Mối liên hệ của lễ Phục Sinh với ngày Chúa Nhật
Lý do chính yếu khiến lễ Phục Sinh luôn được mừng vào ngày Chúa Nhật là vì Chúa Giêsu đã sống lại từ cõi chết vào ngày này. Chi tiết ấy được Tin Mừng ghi lại rõ ràng:
“Sau ngày sa-bát, lúc tảng sáng ngày thứ nhất trong tuần, bà Maria Mađalêna và bà Maria khác ra thăm mộ.” (Mt 28,1)
Đối với người Do Thái, ngày sa-bát là thứ Bảy. Nhưng khi Chúa Giêsu sống lại vào ngày thứ nhất trong tuần, tức là Chúa Nhật, Người đã khai mở một “ngày sa-bát mới”.
Chính vì thế, từ thời Giáo Hội sơ khai, các Kitô hữu đã tụ họp để cử hành phụng vụ vào ngày Chúa Nhật. Mỗi Chúa Nhật được xem như “một lễ Phục Sinh thu nhỏ”, nhắc nhớ chúng ta về ngày Chúa đã chiến thắng sự chết.
Tuy nhiên, trên nguyên tắc, lễ Phục Sinh có thể được ấn định vào một Chúa Nhật cố định. Hiến chế Sacrosanctum Concilium của Công đồng Vaticanô II (1963) từng đề cập:
Công đồng thánh nhìn nhận tầm quan trọng của những ước nguyện muốn ấn định lễ Phục Sinh vào một Chúa Nhật cố định và một lịch không thay đổi… Công đồng không phản đối điều này, với điều kiện có sự đồng thuận của những người liên hệ, đặc biệt là các Kitô hữu chưa hiệp thông trọn vẹn với Tòa Thánh.
Trong những năm gần đây, cả Giáo Hội Công giáo lẫn Chính Thống giáo đều bày tỏ mong muốn thống nhất một ngày chung để cử hành lễ Phục Sinh, và điều này hoàn toàn có thể xảy ra trong tương lai.
Lễ Giáng Sinh không gắn với một ngày trong tuần
Trái lại, Thánh Kinh không cho biết rõ Chúa Giêsu sinh vào ngày nào trong tuần. Chúa có thể sinh vào thứ Hai, thứ Tư, hay thậm chí là Chúa Nhật. Mọi suy đoán đều chỉ là phỏng đoán, vì Kinh Thánh không xác nhận cụ thể.
Do đó, Giáo Hội sơ khai đã ấn định ngày mừng lễ Giáng Sinh vào 25 tháng 12, một ngày mà nhiều truyền thống tin rằng có thể là ngày Chúa thực sự giáng sinh.
Ngày 25 tháng 12 rơi vào một ngày khác nhau trong tuần mỗi năm, và điều này cũng mang một ý nghĩa thiêng liêng sâu sắc. Đan viện phụ Dom Prosper Guéranger đã suy niệm như sau trong tác phẩm Năm Phụng Vụ:
Lễ Giáng Sinh lần lượt được cử hành vào mọi ngày trong tuần, để sự thánh thiện của ngày lễ này thanh tẩy từng ngày, giải thoát chúng khỏi lời nguyền do tội nguyên tổ của Ađam gây ra.
Ngài còn viết thêm rằng mầu nhiệm ngày 25 tháng 12 không quy chiếu trước hết về chu kỳ tuần lễ, nhưng hướng đến chuyển động của mặt trời, nguồn ánh sáng và hơi ấm đem lại sự sống cho trần gian – hình ảnh biểu trưng cho Đức Kitô, Mặt Trời Công Chính.
Hai trụ cột của năm phụng vụ
Dù được cử hành theo cách khác nhau, Giáng Sinh và Phục Sinh vẫn là hai trụ cột vững chắc của năm phụng vụ. Mỗi đại lễ mang một biểu tượng riêng, giúp chúng ta chiêm niệm các mầu nhiệm cứu độ dưới những góc độ khác nhau:
– Giáng Sinh: Thiên Chúa đến ở cùng chúng ta, trong khiêm hạ và ánh sáng.
– Phục Sinh: Thiên Chúa chiến thắng sự chết, mở ra sự sống đời đời.
Cả hai đều dẫn chúng ta đến cùng một niềm tin: Thiên Chúa đã yêu thương nhân loại đến cùng và không ngừng hiện diện trong lịch sử cứu độ của chúng ta.
Philip Kosloski – aleteia.org
