Nhà Thờ Thái Hà
TƯ DUY PHẢN BIỆN
Trên thế giới này, chúng ta phải thừa nhận không có một dân tộc nào thông minh hơn dân tộc Do Thái. Người Do Thái chỉ chiếm một phần nhỏ dân số thế giới nhưng lại sản sinh ra biết bao nhà bác học, tỷ phú. Vậy đâu là bí kíp giúp họ đạt được những thành tựu đáng kinh ngạc như vậy? Người Do Thái luôn tự hào mình là dân tộc được Thiên Chúa tuyển chọn. Có lần gặp một người Do thái, tôi được người đó nói rằng: Chúng tôi được tạo dựng nên giống hình ảnh của Thiên Chúa. Mà Thiên Chúa là Đấng Sáng Tạo, nên chúng tôi phải luôn là người sáng tạo. Đã có biết bao công trình nghiên cứu về triết lý giáo dục, kinh doanh của người Do thái. Trong khuôn khổ của bài viết ngắn này, tôi chỉ muốn đề cập đến một khía cạnh nhỏ trong giáo dục của Do Thái. Đó chính là tư duy phản biện. Trước hết, chúng ta cùng nhau đọc lại đoạn Kinh Thánh trích trong sách Sáng thế chương 18, 20-32.
Trong những ngày ấy, Chúa phán: “Tiếng kêu la của dân Sôđôma và Gômôra đã gia tăng, và tội lỗi chúng quá nặng nề! Ta sẽ xuống coi việc chúng làm có như tiếng kêu thấu đến tai Ta hay không, để Ta sẽ biết rõ”.
Các vị ấy bỏ nơi đó, đi về hướng thành Sôđôma. Nhưng Abraham vẫn còn đứng trước mặt Chúa. Ông tiến lại gần Người và thưa: “Chớ thì Chúa sắp tiêu diệt người công chính cùng với kẻ tội lỗi sao? Nếu có năm mươi người công chính trong thành, họ cũng chết chung hay sao? Chúa không tha thứ cho cả thành vì năm chục người công chính đang ở trong đó sao? Xin Chúa đừng làm như vậy, đừng sát hại người công chính cùng với kẻ dữ! Xin đừng làm thế! Chúa phán xét thế giới, Chúa không xét đoán như thế đâu”. Chúa phán cùng Abraham rằng: “Nếu Ta tìm thấy trong thành Sôđôma năm mươi người công chính, Ta sẽ vì họ mà tha thứ cho cả thành”. Abraham thưa lại: “Dù con chỉ là tro bụi, con đã bắt đầu nói, nên con xin thưa cùng Chúa. Nếu trong số năm mươi người công chính đó còn thiếu năm người thì sao? Vì bốn mươi lăm người công chính, Chúa có tàn phá cả thành không?” Chúa phán: “Nếu Ta tìm thấy bốn mươi lăm người công chính, Ta sẽ không phá huỷ cả thành”. Abraham lại thưa cùng Chúa rằng: “Nhưng nếu có bốn mươi người thì Chúa sẽ làm gì?” Chúa phán: “Ta sẽ vì bốn mươi người đó mà không trừng phạt cả thành”. Abraham thưa: “Lạy Chúa, nếu con lên tiếng, xin Chúa đừng nổi giận. Nếu ở đây tìm được ba mươi người công chính thì sao?” Chúa phán: “Nếu Ta tìm được ba mươi người, Ta sẽ không phạt”. Abraham nói: “Vì con đã trót nói thì con sẽ thưa cùng Chúa: Nếu trong thành tìm được hai mươi người công chính thì sao?” Chúa phán: “Vì hai mươi người đó Ta sẽ không tàn sát”. Abraham thưa: “Lạy Chúa, xin đừng nổi giận, con chỉ xin thưa lần này nữa thôi: Nếu tìm được mười người công chính ở đó thì sao?” Chúa phán: “Vì mười người đó, Ta sẽ không tàn phá”. (St, 18, 20-32).
Đoạn kinh thánh ngắn ngủi trên kể lại câu chuyện Abraham đối thoại với Thiên Chúa. Ông không ngừng cầu xin Thiên Chúa để dân thành Sôđôma và Gômôra không bị tiêu diệt. Ông dám mặc cả với Chúa từ 50 người công chính xuống còn 10 người và Chúa nói chỉ vì 10 người đó Chúa cũng sẽ không tàn phá hai thành. Những người Do thái khi kể lại câu chuyện này cho các trẻ em, họ đưa ra một cái nhìn rất thực tế. Họ nói với các em nhỏ rằng ngay cả với Thiên Chúa, tổ phụ của chúng ta là Abraham còn dám đối thoại, thì việc các em đối thoại với thầy giáo hay tranh luận với họ là chuyện rất bình thường. Họ khuyến khích các bạn nhỏ luôn có tư duy phản biện. Cần phải biết đặt câu hỏi với thầy giáo cũng như đưa ra các quan điểm cá nhân của mình. Học không thể ngồi thụ động lắng nghe mà cần có sự tranh luận mổ xẻ để tìm ra chân lý.
Từ câu chuyện Kinh thánh trên, tôi có cảm tưởng người Do thái đã truyền đạt được cho con em mình một tinh thần thật mạnh mẽ để học tập. Tất cả họ đều là con cháu tổ phụ Abraham, đều mang trong mình dòng máu của tổ phụ. Tinh thần đối thoại cởi mở không chỉ giới hạn với con người mà còn mở ra tới chính Nguồn Cội là Thượng Đế. Đó có lẽ là một trong những lý do khiến người Do thái dù ở bất cứ nơi đâu, họ đều trổi vượt hơn tất thẩy. Tôi nghĩ có lẽ họ cũng áp dụng câu chuyện trên vào triết lý kinh doanh. Cần phải biết thương thuyết trước khi ký kết một hợp đồng để làm sao có lợi nhất cho mình.
Nhân ngày khai trường, tôi viết lên những dòng này để gửi tới các bạn học sinh, sinh viên. Một năm học nữa lại bắt đầu. Trong bối cảnh của đại dịch Covid 19, có thể nhiều trường vẫn phải học online. Nhưng dù là học trên lớp hay học online thì tư duy phản biện phải là nòng cốt cho giáo dục. Các em hãy mạnh dạn phát biểu ý kiến của mình. Ý kiến có thể ngây ngô, có thể không đúng, nhưng không sao cả. Đừng sợ! Mỗi người có một cái nhìn khác nhau, như thế mới tạo ra sự phong phú và giầu có cho thế giới này.
Cầu chúc các bạn học sinh, sinh viên một năm học mới đạt được những kết quả tốt đẹp.
—————-
Lời từ cõi lặng
Lm. Giuse Tạ Xuân Hòa
NHỮNG BÀI VIẾT LIÊN QUAN:
(09): Thánh Giuse với người trẻ
(10): Vài suy tư về việc ăn chay
(12): Cầu Nguyện Trong Gia Đình
(13): Sức Mạnh Của Lời Cầu Nguyện
(15): Câu chuyện tình yêu số một
(16): Viết Cho Em Nhân Ngày 08/03
(22): Thông điệp người chết gửi người sống
(28): Lời cầu nguyện trong ngày Thứ Năm Tuần Thánh
(29): Lời cầu nguyện trong ngày Thứ Sáu Tuần Thánh
(30): Làm thế nào để gặp Đấng Phục Sinh
(32): Những người bạn thời cấp một
(36): Tôi Và Cuộc Đời Đã Tha Thứ Cho Nhau
(38): Vài suy tư nhân ngày quốc tế lao động 01/5
